Even snel iets opzoeken op je telefoon. Je pakt hem, ziet een berichtje, leest het, kijkt nog even op Instagram en voor je het weet ben je tien minuten verder. Wat wilde je ook alweer opzoeken?

Herkenbaar? Je bent niet de enige. Onze telefoons zijn zo vanzelfsprekend onderdeel van ons leven geworden dat we ze vaak pakken zonder daar bewust voor te kiezen. En voor we het weten, zijn we met onze aandacht alweer ergens anders.

Een nieuwe app met de toepasselijke naam MONA (Make Offline Normal Again) speelt daar op een ludieke manier mee. De makers brengen namelijk iets terug waar we ooit maar wat graag vanaf wilden: de tergend trage inbelverbinding van vroeger. Het klinkt als een grap, en dat is het ergens ook. Maar achter die zestien seconden wachten zit een verrassend serieus idee: even een pauze tussen de impuls om je telefoon te pakken en het moment waarop je daadwerkelijk online gaat.

We zijn bijna nooit meer echt offline

Er was een tijd waarin je bewust besloot om het internet op te gaan. Je zette de computer aan, maakte verbinding en ging online om iets te doen. Was je klaar, dan ging je weer offline.

Tegenwoordig is dat precies andersom. We zijn voortdurend verbonden, tenzij we zelf besluiten om die verbinding te verbreken.

Dat heeft natuurlijk veel voordelen. We kunnen overal informatie vinden, contact houden met vrienden en familie en praktische dingen regelen. Maar het betekent ook dat er voortdurend iets om onze aandacht vraagt.

Een berichtje, een melding, een nieuwtje. En zelfs als er helemaal niets gebeurt, kijken we vaak toch even op onze telefoon. Gewoon, omdat het kan. Of omdat we ons een momentje vervelen.

Die automatische neiging om onze telefoon te pakken is een mooi voorbeeld van wat in de mindfulness mindlessnesswordt genoemd.

Wat is mindlessness eigenlijk?

Mindlessness betekent dat je iets doet zonder er bewust aandacht aan te besteden. Je handelt op de automatische piloot.

Dat doen we allemaal, en gelukkig maar. Het zou behoorlijk vermoeiend zijn als we bij iedere handeling bewust moesten nadenken. Denk maar aan tandenpoetsen, fietsen of de afwas doen.

Maar soms neemt die automatische piloot het over op momenten waarop we liever zelf zouden kiezen.

Je loopt naar de keuken en weet niet meer wat je daar kwam doen. Je eet iets terwijl je naar een scherm kijkt en merkt nauwelijks hoe het smaakt. Of je grijpt naar je telefoon terwijl je eigenlijk van plan was om even rustig van je koffie te genieten.

Je bent lichamelijk aanwezig, maar met je aandacht ergens anders.

Mindfulness helpt je om zulke momenten op te merken. Niet om voortdurend geconcentreerd te zijn of alles met volledige aandacht te moeten doen, maar om je bewust te worden van wat er gebeurt.

En juist dat opmerken geeft je weer een keuze.

Een beetje vertraging kan helpen

Dat is het aardige aan MONA. De app maakt gebruik van iets wat we tegenwoordig het liefst vermijden: wachten.

MONA brengt de ouderwetse inbelverbinding terug. Wil je online, dan moet je eerst 'inbellen', compleet met het bekende gepiep en gekraak van een modem uit de jaren negentig.

Dat duurt zestien seconden.

Daarna kies je hoelang je online wilt blijven: drie, zeven of dertig minuten. Is die tijd voorbij, dan wordt de verbinding weer verbroken.

Die zestien seconden zijn misschien wel het interessantste onderdeel van het hele idee.

Want tijdens het wachten kun je jezelf ineens afvragen: Wat wilde ik eigenlijk gaan doen?

Misschien wilde je inderdaad een bericht beantwoorden of iets opzoeken. Prima, dan ga je online.

Maar misschien ontdek je dat je je telefoon alleen pakte omdat er even niets anders te doen was.

En dan kun je besluiten om hem weer weg te leggen.

Van automatisch reageren naar bewust kiezen

Binnen mindfulness gaat het vaak over de ruimte tussen een prikkel en je reactie.

Er gebeurt iets, je voelt een impuls en meestal reageer je daar onmiddellijk op. Je hoort een melding en kijkt. Je verveelt je en begint te scrollen.

Maar als je die impuls opmerkt voordat je reageert, ontstaat er een klein moment van vrijheid.

Je hoeft niet automatisch te doen wat je gewend bent.

Dat klinkt eenvoudig, maar gewoontes kunnen behoorlijk hardnekkig zijn. Zeker als ze zo makkelijk uit te voeren zijn als het pakken van je telefoon.

MONA voegt daarom bewust wat weerstand toe. Niet zoveel dat je er gefrustreerd van raakt, maar net genoeg om de automatische handeling te onderbreken.

Je kunt nog steeds online. Je moet er alleen even bewust voor kiezen.

Dat maakt MONA geen mindfulnessoefening op zichzelf, maar het idee erachter sluit er wel mooi op aan.

En wat gebeurt er als je even niets doet?

Misschien is het grootste voordeel van minder automatisch telefoongebruik niet eens de tijd die je ermee bespaart.

Het is de ruimte die ontstaat.

De momenten waarop je ergens staat te wachten. In de trein zit. Een kop thee drinkt. Of gewoon even op de bank zit zonder iets te doen.

We zijn eraan gewend geraakt om die lege momenten onmiddellijk op te vullen. Maar juist als je even niets hoeft, ontstaat er ruimte om te merken wat er om je heen gebeurt.

Je hoort de vogels buiten. Je merkt dat je moe bent. Je gedachten dwalen wat af. Misschien krijg je ineens een idee.

Niet ieder moment hoeft nuttig, interessant of vermakelijk te zijn.

En je hoeft ook niet ieder vrij moment te gebruiken om mindful te zijn. Soms is een beetje voor je uit staren al heel prettig.

Je hoeft niet helemaal offline te gaan

Wat ik sympathiek vind aan MONA, is dat de app niet streng of belerend is.

Je hoeft niet aan een digitale detox te beginnen. Je hoeft geen doelen te halen, punten te verzamelen of je schermtijd iedere dag te verbeteren.

Bovendien kun je zelf bepalen welke apps altijd bereikbaar blijven. Je navigatie, bankapp of berichtenapp bijvoorbeeld. Hoe dat precies werkt, verschilt tussen Android en iPhone.

Het gaat dus niet om zo min mogelijk online zijn, maar om bewuster omgaan met de momenten waarop je online gaat.

En daarvoor hoef je trouwens niet per se een app te gebruiken.

Je kunt ook zelf eens proberen om een paar seconden te wachten voordat je je telefoon ontgrendelt. Merk op waarom je hem wilt pakken. Is er iets wat je wilt doen, of is het vooral een gewoonte?

Je hoeft daar verder niets mee. Alleen het opmerken is al een mooie oefening in mindfulness.

Make Offline Normal Again

MONA is op dit moment nog in de testfase. De app wordt ontwikkeld voor Android en iPhone en is volgens de makers gratis en reclamevrij. Op de website kun je je aanmelden voor de wachtlijst.

Ik vind het een mooi initiatief. Vooral omdat het ons eraan herinnert dat technologie niet alleen ontworpen kan worden om onze aandacht vast te houden, maar ook om die aandacht weer aan onszelf terug te geven.

En misschien is dat uiteindelijk wel waar het om draait.

Niet dat we minder op onze telefoon mogen kijken, maar dat we weer vaker zelf bepalen wanneer we dat willen.

Meer weten? Kijk op monaoffline.com en probeer vooral eens zelf hoe het voelt om niet onmiddellijk naar je telefoon te grijpen.

Die zestien seconden kun je alvast oefenen. Zonder modemgeluiden.