Bodybewustzijn

bron: Haal Meer Uit Je Dip Met De Power Van Mindfulness door Marisa Garau

Mindfulness gaat over het bewust observeren van de werkelijkheid door afstand te nemen van gedachten en gevoelens. Het biedt allerlei praktische oefeningen die je bewust maken van de werkelijkheid zoals die zich in het moment voordoet.

Een manier om de werkelijkheid te observeren is het uitvoeren van de bodyscan. Dit klinkt misschien een beetje medisch, maar het houdt slechts in dat je je lichaam systematisch ‘voelt’ met behulp van je concentratie. De informatie die de toestand van je lichaam je kan geven, vertelt iets over hoe je er geestelijk voor staat: of je gespannen bent, ontspannen, opgewonden, moe, verdrietig of geïrriteerd. De staat van je lichaam – ontspannen of gespannen – is een reflectie van hoe je je geestelijk voelt. Hoe meer je je bewust bent van de staat van je lichaam, hoe beter je je bewust wordt van de staat waarin je geest verkeert en of deze een onderhoudsbeurt kan gebruiken.

Vergelijk het met de werkwijze van een arts. Ook een arts zal eerst vragen naar je observaties, zodat hij op basis van die informatie een oorzaak kan vinden en daarna een behandeling kan starten. Je kent die vragen wel: ‘Hebt u vaak hoofdpijn? Transpireert u veel? Hebt u het wel eens benauwd?’ Het in kaart brengen van de observaties is de eerste stap op weg naar een gezonder lichaam. Als je nooit zou observeren en de signalen van je lichaam niet in kaart zou brengen, dan wordt de diagnose en dus ook de genezing een nogal lastig verhaal. Ten tijde van een dip is het dus handig om te weten hoe je lichaam ervoor staat. Op basis van die gegevens kun je inzichten verwerven en – in een later stadium – tot nieuwe oplossingen voor oude problemen komen. Zo geeft het luisteren naar je lichaam als het ware toegang tot de staat waarin je geest verkeert.

Maar bewustworden van je lichaam heeft nog een ander voordeel: het is een praktische manier om direct in het hier en nu te komen. Als je verzonken bent in gedachten, voel je je lichaam niet. Wanneer je je daarentegen bewust wordt van je lichaam, al is het je grote teen, dan maakt dat je meteen wakker uit die eindeloze gedachtestroom. Niet voor niets is lichaamsbewustzijn een van de pijlers van de mindfulness-beoefening.

Het rustig ademen en het reizen door je lichaam maakt je bewust van wat er nu gaande is. Net als bewust tandenpoetsen, bewust aankleden, bewust eten of bewust fietsen is dit een manier om je hersenactiviteit even rust te gunnen en emotioneel een pauze te nemen. De rust creëert ruimte en geeft je de mogelijkheid om tijdelijk uit de stroom van zorgen en oordelen te stappen.

De westerse geneeskunde heeft zich eeuwenlang gericht op het genezen van het lichaam, waarbij de psyche van de patiënt buiten beeld bleef. Tegelijkertijd richtte psychotherapie zich praktisch uitsluitend op de genezing van de geest, waarbij het lichaam buiten beeld bleef. Inmiddels kan elk weldenkend mens zich voorstellen dat een flinke depressie lichamelijke klachten tot gevolg kan hebben (migraine, spit, maagzweer, eczeem), en lichamelijke klachten onmiskenbaar van invloed zijn op je mentale welzijn. Tegenwoordig werken steeds meer artsen en psychologen dan ook vanuit een MindBody-visie, waarbij onderkend wordt dat lichaam en geest elkaar aantoonbaar beïnvloeden en niet los van elkaar te behandelen zijn. Talloze hersen- en gedragsonderzoeken tonen inmiddels aan dat kankerpatiënten een grotere kans op genezing hebben als zij ook de krachten van hun geest inzetten en zich met behulp van mindfulness-oefeningen trainen in het aannemen van een nuchtere, observerende levenshouding.

Bodybewustzijn helpt ook bij lichamelijke kwaaltjes waarmee we allemaal wel ervaring hebben, zoals verkrampte nek-, schouder- en rugspieren of hoofdpijn. Ik heb vooral pijn in m’n nek en schouders als ik een paar uur heb zitten schrijven. Zodra ik wat strekoefeningen doe of even ga liggen, rustig adem en me concentreer op dat zeurende gevoel – zonder de pijn of mezelf te veroordelen – dan trekt de pijn vanzelf weg. Soms heb ik daar geen tijd voor en dan ga ik iets ‘nuttigs’ doen, zoals schoonmaken of boodschappen halen, maar dan blijft de pijn geheid doorzeuren en zaniken. Bodybewustzijn is geen wondermiddel dat de meest ernstige ziekten vanzelf kan genezen, maar het brengt in ieder geval rust in de tent en vermindert de weerzin die we tegen pijn en ander lichamelijk ongemak hebben. Daardoor kan het lichaam ongestoord een poging doen om haar helende werk uit te voeren.

Oefening

1. Ga op bed of op een mat op de vloer liggen, zorg ervoor dat je niet gestoord wordt door huisgenoten of de telefoon. Met een warme deken over je heen koel je niet af.

2. Adem diep in je buik, zucht een paar keer goed, laat alles los, ogen dicht.

3. Richt dan je aandacht op de grote teen van je linkervoet. ‘Bekijk’ je teen met je volle aandacht en bedenk dat deze teen al je hele leven bij je is en zonder morren alles voor je doet op loopgebied.

4. Ga al je tenen een voor een af. Dan de onderkant van je voet: hiel, zijkant, binnenkant. De bovenkant van je voet. De enkel. Bedenk hoeveel spieren en pezen en botjes er in je linkerenkel zitten. En hoeveel er mogelijk is dankzij je enkel. Je vervolgt met je onderbeen, je knie, je bovenbeen. Botten, spieren, bloedvaten, huid. Een unieke en efficiënte samenwerking die elke dag opnieuw voor je klaarstaat. Dan ga je naar je rechterteen en met je aandacht tast je je complete rechterbeen af.

5. Daarna volgt de romp: bekkenbodem, je ruggengraat, je onderbuik, middenrif, longen. Luister even een tijdje naar het ritme van je hart. Dan tast je met je inbeeldingsvermogen je schouders af, vol spieren, pezen, botten, bloedvaten. Je gaat met je aandacht naar de duim van je linkerhand en werkt vanaf dat punt je hele arm door: vingers, binnenkant hand, bovenkant hand, pols, onderarm, elleboog, bovenarm. Zo behandel je ook je rechterarm.

6. Dan ben je aangekomen bij je hoofd. Voel je nek en je hals. Stevig en rond en vol belangrijke buizen, zoals je slokdarm, luchtpijp, halsslagaders. Denk aan je kaak, je tanden en kiezen, je tong ontspannen in je mond, je neus, je wangen, hoe ingenieus je ogen eigenlijk zijn en hoe fijn het is om te kunnen zien. Je voorhoofd, je hoofd, je haar.

7. Beeld je ten slotte in dat je boven op je hoofd een gaatje hebt waar je door kunt ademen, zoals een dolfijn. Probeer door dat gaatje naar je tenen toe te ademen, je hele lichaam door. Voel je hele lichaam.

8. Oefen de bodyscan elke dag een week lang, en bestudeer wat het met je doet.

∼ ∼ ∼

Marisa∗